🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:47:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अस्रु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप अस्रु = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्रुअस्रुणीअस्रूणि
द्वितीयाअस्रुअस्रुणीअस्रूणि
तृतीयाअस्रुणाअस्रुभ्याम्अस्रुभिः
चतुर्थीअस्रुणेअस्रुभ्याम्अस्रुभ्यः
पञ्चमीअस्रुणःअस्रुभ्याम्अस्रुभ्यः
षष्ठीअस्रुणःअस्रुणोःअस्रूणाम्
सप्तमीअस्रुणिअस्रुणोःअस्रुषु
सम्बोधनहे अस्रु / हे अस्रोहे अस्रुणीहे अस्रूणि

अर्थ: —
संस्कृत: अश्रुः · पर्याय: नेत्राम्बु, रोदन, अस्र, अश्रु, बाष्प

📚 अमरकोश में:
• आँसू (२.६.९४) — पर्याय: नेत्राम्बु, रोदन, अस्र, अश्रु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें