🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:24:12 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अहर्दिव (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअहर्दिवःअहर्दिवौअहर्दिवाः
द्वितीयाअहर्दिवम्अहर्दिवौअहर्दिवान्
तृतीयाअहर्दिवेनअहर्दिवाभ्याम्अहर्दिवैः
चतुर्थीअहर्दिवायअहर्दिवाभ्याम्अहर्दिवेभ्यः
पञ्चमीअहर्दिवात् / अहर्दिवाद्अहर्दिवाभ्याम्अहर्दिवेभ्यः
षष्ठीअहर्दिवस्यअहर्दिवयोःअहर्दिवानाम्
सप्तमीअहर्दिवेअहर्दिवयोःअहर्दिवेषु
सम्बोधनहे अहर्दिवहे अहर्दिवौहे अहर्दिवाः

अर्थ: —
English: (अ॑हर्-) (Pāṇ. v, 4, 77) daily, VS. xxxviii, 12

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अहर्दिव (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअहर्दिवम्अहर्दिवेअहर्दिवानि
द्वितीयाअहर्दिवम्अहर्दिवेअहर्दिवानि
तृतीयाअहर्दिवेनअहर्दिवाभ्याम्अहर्दिवैः
चतुर्थीअहर्दिवायअहर्दिवाभ्याम्अहर्दिवेभ्यः
पञ्चमीअहर्दिवात् / अहर्दिवाद्अहर्दिवाभ्याम्अहर्दिवेभ्यः
षष्ठीअहर्दिवस्यअहर्दिवयोःअहर्दिवानाम्
सप्तमीअहर्दिवेअहर्दिवयोःअहर्दिवेषु
सम्बोधनहे अहर्दिवहे अहर्दिवेहे अहर्दिवानि

अर्थ: —
English: (अ॑हर्-) (Pāṇ. v, 4, 77) daily, VS. xxxviii, 12

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬