🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:55:37 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अहर्भाज् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअहर्भाक् / अहर्भाग्अहर्भाजौअहर्भाजः
द्वितीयाअहर्भाजम्अहर्भाजौअहर्भाजः
तृतीयाअहर्भाजाअहर्भाग्भ्याम्अहर्भाग्भिः
चतुर्थीअहर्भाजेअहर्भाग्भ्याम्अहर्भाग्भ्यः
पञ्चमीअहर्भाजःअहर्भाग्भ्याम्अहर्भाग्भ्यः
षष्ठीअहर्भाजःअहर्भाजोःअहर्भाजाम्
सप्तमीअहर्भाजिअहर्भाजोःअहर्भाक्षु
सम्बोधनहे अहर्भाक् / हे अहर्भाग्हे अहर्भाजौहे अहर्भाजः

अर्थ: —
English: (said of a sacrificial brick) partaking of the day, ŚBr. x.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अहर्भाज् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअहर्भाक् / अहर्भाग्अहर्भाजीअहर्भाञ्जि
द्वितीयाअहर्भाक् / अहर्भाग्अहर्भाजीअहर्भाञ्जि
तृतीयाअहर्भाजाअहर्भाग्भ्याम्अहर्भाग्भिः
चतुर्थीअहर्भाजेअहर्भाग्भ्याम्अहर्भाग्भ्यः
पञ्चमीअहर्भाजःअहर्भाग्भ्याम्अहर्भाग्भ्यः
षष्ठीअहर्भाजःअहर्भाजोःअहर्भाजाम्
सप्तमीअहर्भाजिअहर्भाजोःअहर्भाक्षु
सम्बोधनहे अहर्भाक् / हे अहर्भाग्हे अहर्भाजीहे अहर्भाञ्जि

अर्थ: —
English: (said of a sacrificial brick) partaking of the day, ŚBr. x.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬