🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:18:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अहित (पुंलिङ्ग)

"जो रक्खा न गया हो, धरा "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअहितःअहितौअहिताः
द्वितीयाअहितम्अहितौअहितान्
तृतीयाअहितेनअहिताभ्याम्अहितैः
चतुर्थीअहितायअहिताभ्याम्अहितेभ्यः
पञ्चमीअहितात् / अहिताद्अहिताभ्याम्अहितेभ्यः
षष्ठीअहितस्यअहितयोःअहितानाम्
सप्तमीअहितेअहितयोःअहितेषु
सम्बोधनहे अहितहे अहितौहे अहिताः

अर्थ: "जो रक्खा न गया हो, धरा "
संस्कृत: पर्याय: रिपु, वैरिन्, सपत्न, अरि, द्विषत्

📚 अमरकोश में:
• शत्रु के और नाम (२.८.११) — पर्याय: द्विष्, विपक्ष, अमित्र, दस्यु, शात्रव, शत्रु, अभिघाती, अराति, प्रत्यर्थी, परिपन्थी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अहित (नपुंसकलिङ्ग)

"जो रक्खा न गया हो, धरा "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअहितम्अहितेअहितानि
द्वितीयाअहितम्अहितेअहितानि
तृतीयाअहितेनअहिताभ्याम्अहितैः
चतुर्थीअहितायअहिताभ्याम्अहितेभ्यः
पञ्चमीअहितात् / अहिताद्अहिताभ्याम्अहितेभ्यः
षष्ठीअहितस्यअहितयोःअहितानाम्
सप्तमीअहितेअहितयोःअहितेषु
सम्बोधनहे अहितहे अहितेहे अहितानि

अर्थ: "जो रक्खा न गया हो, धरा "
संस्कृत: पर्याय: रिपु, वैरिन्, सपत्न, अरि, द्विषत्

📚 अमरकोश में:
• शत्रु के और नाम (२.८.११) — पर्याय: द्विष्, विपक्ष, अमित्र, दस्यु, शात्रव, शत्रु, अभिघाती, अराति, प्रत्यर्थी, परिपन्थी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें