🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:41:59 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अह्नीक (पुंलिङ्ग)

- कप्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअह्नीकःअह्नीकौअह्नीकाः
द्वितीयाअह्नीकम्अह्नीकौअह्नीकान्
तृतीयाअह्नीकेनअह्नीकाभ्याम्अह्नीकैः
चतुर्थीअह्नीकायअह्नीकाभ्याम्अह्नीकेभ्यः
पञ्चमीअह्नीकात् / अह्नीकाद्अह्नीकाभ्याम्अह्नीकेभ्यः
षष्ठीअह्नीकस्यअह्नीकयोःअह्नीकानाम्
सप्तमीअह्नीकेअह्नीकयोःअह्नीकेषु
सम्बोधनहे अह्नीकहे अह्नीकौहे अह्नीकाः

अर्थ: - कप्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अह्नीक (नपुंसकलिङ्ग)

- कप्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअह्नीकम्अह्नीकेअह्नीकानि
द्वितीयाअह्नीकम्अह्नीकेअह्नीकानि
तृतीयाअह्नीकेनअह्नीकाभ्याम्अह्नीकैः
चतुर्थीअह्नीकायअह्नीकाभ्याम्अह्नीकेभ्यः
पञ्चमीअह्नीकात् / अह्नीकाद्अह्नीकाभ्याम्अह्नीकेभ्यः
षष्ठीअह्नीकस्यअह्नीकयोःअह्नीकानाम्
सप्तमीअह्नीकेअह्नीकयोःअह्नीकेषु
सम्बोधनहे अह्नीकहे अह्नीकेहे अह्नीकानि

अर्थ: - कप्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें