🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:01:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आकम्प्र (पुंलिङ्ग)

हिलता हुआ, कांपता हुआ, हिला-डुला, विक्षुब्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआकम्प्रःआकम्प्रौआकम्प्राः
द्वितीयाआकम्प्रम्आकम्प्रौआकम्प्रान्
तृतीयाआकम्प्रेणआकम्प्राभ्याम्आकम्प्रैः
चतुर्थीआकम्प्रायआकम्प्राभ्याम्आकम्प्रेभ्यः
पञ्चमीआकम्प्रात् / आकम्प्राद्आकम्प्राभ्याम्आकम्प्रेभ्यः
षष्ठीआकम्प्रस्यआकम्प्रयोःआकम्प्राणाम्
सप्तमीआकम्प्रेआकम्प्रयोःआकम्प्रेषु
सम्बोधनहे आकम्प्रहे आकम्प्रौहे आकम्प्राः

अर्थ: हिलता हुआ, कांपता हुआ, हिला-डुला, विक्षुब्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आकम्प्र (नपुंसकलिङ्ग)

हिलता हुआ, कांपता हुआ, हिला-डुला, विक्षुब्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआकम्प्रम्आकम्प्रेआकम्प्राणि
द्वितीयाआकम्प्रम्आकम्प्रेआकम्प्राणि
तृतीयाआकम्प्रेणआकम्प्राभ्याम्आकम्प्रैः
चतुर्थीआकम्प्रायआकम्प्राभ्याम्आकम्प्रेभ्यः
पञ्चमीआकम्प्रात् / आकम्प्राद्आकम्प्राभ्याम्आकम्प्रेभ्यः
षष्ठीआकम्प्रस्यआकम्प्रयोःआकम्प्राणाम्
सप्तमीआकम्प्रेआकम्प्रयोःआकम्प्रेषु
सम्बोधनहे आकम्प्रहे आकम्प्रेहे आकम्प्राणि

अर्थ: हिलता हुआ, कांपता हुआ, हिला-डुला, विक्षुब्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें