🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:10:17 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आकर्षक (पुंलिङ्ग)

खिंचाव करने वाला, प्रलोभक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआकर्षकःआकर्षकौआकर्षकाः
द्वितीयाआकर्षकम्आकर्षकौआकर्षकान्
तृतीयाआकर्षकेणआकर्षकाभ्याम्आकर्षकैः
चतुर्थीआकर्षकायआकर्षकाभ्याम्आकर्षकेभ्यः
पञ्चमीआकर्षकात् / आकर्षकाद्आकर्षकाभ्याम्आकर्षकेभ्यः
षष्ठीआकर्षकस्यआकर्षकयोःआकर्षकाणाम्
सप्तमीआकर्षकेआकर्षकयोःआकर्षकेषु
सम्बोधनहे आकर्षकहे आकर्षकौहे आकर्षकाः

अर्थ: खिंचाव करने वाला, प्रलोभक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आकर्षक (नपुंसकलिङ्ग)

खिंचाव करने वाला, प्रलोभक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआकर्षकम्आकर्षकेआकर्षकाणि
द्वितीयाआकर्षकम्आकर्षकेआकर्षकाणि
तृतीयाआकर्षकेणआकर्षकाभ्याम्आकर्षकैः
चतुर्थीआकर्षकायआकर्षकाभ्याम्आकर्षकेभ्यः
पञ्चमीआकर्षकात् / आकर्षकाद्आकर्षकाभ्याम्आकर्षकेभ्यः
षष्ठीआकर्षकस्यआकर्षकयोःआकर्षकाणाम्
सप्तमीआकर्षकेआकर्षकयोःआकर्षकेषु
सम्बोधनहे आकर्षकहे आकर्षकेहे आकर्षकाणि

अर्थ: खिंचाव करने वाला, प्रलोभक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें