🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:11:21 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आकूति (स्त्रीलिङ्ग)

शतरूपा और मनु की एक कन्या का नाम

🔎 आपका लिखा रूप आकूती = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआकूतिःआकूतीआकूतयः
द्वितीयाआकूतिम्आकूतीआकूतीः
तृतीयाआकूत्याआकूतिभ्याम्आकूतिभिः
चतुर्थीआकूतये / आकूत्यैआकूतिभ्याम्आकूतिभ्यः
पञ्चमीआकूतेः / आकूत्याःआकूतिभ्याम्आकूतिभ्यः
षष्ठीआकूतेः / आकूत्याःआकूत्योःआकूतीनाम्
सप्तमीआकूतौ / आकूत्याम्आकूत्योःआकूतिषु
सम्बोधनहे आकूतेहे आकूतीहे आकूतयः

अर्थ: शतरूपा और मनु की एक कन्या का नाम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कूति (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप आकूती = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकूतिःकूतीकूतयः
द्वितीयाकूतिम्कूतीकूतीः
तृतीयाकूत्याकूतिभ्याम्कूतिभिः
चतुर्थीकूतये / कूत्यैकूतिभ्याम्कूतिभ्यः
पञ्चमीकूतेः / कूत्याःकूतिभ्याम्कूतिभ्यः
षष्ठीकूतेः / कूत्याःकूत्योःकूतीनाम्
सप्तमीकूतौ / कूत्याम्कूत्योःकूतिषु
सम्बोधनहे कूतेहे कूतीहे कूतयः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें