🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:39:20 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आक्रीड (पुंलिङ्ग)

खेल, क्रीडा, आमोद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआक्रीडःआक्रीडौआक्रीडाः
द्वितीयाआक्रीडम्आक्रीडौआक्रीडान्
तृतीयाआक्रीडेनआक्रीडाभ्याम्आक्रीडैः
चतुर्थीआक्रीडायआक्रीडाभ्याम्आक्रीडेभ्यः
पञ्चमीआक्रीडात् / आक्रीडाद्आक्रीडाभ्याम्आक्रीडेभ्यः
षष्ठीआक्रीडस्यआक्रीडयोःआक्रीडानाम्
सप्तमीआक्रीडेआक्रीडयोःआक्रीडेषु
सम्बोधनहे आक्रीडहे आक्रीडौहे आक्रीडाः

अर्थ: खेल, क्रीडा, आमोद
संस्कृत: पर्याय: उद्यान

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आक्रीड (नपुंसकलिङ्ग)

खेल, क्रीडा, आमोद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआक्रीडम्आक्रीडेआक्रीडानि
द्वितीयाआक्रीडम्आक्रीडेआक्रीडानि
तृतीयाआक्रीडेनआक्रीडाभ्याम्आक्रीडैः
चतुर्थीआक्रीडायआक्रीडाभ्याम्आक्रीडेभ्यः
पञ्चमीआक्रीडात् / आक्रीडाद्आक्रीडाभ्याम्आक्रीडेभ्यः
षष्ठीआक्रीडस्यआक्रीडयोःआक्रीडानाम्
सप्तमीआक्रीडेआक्रीडयोःआक्रीडेषु
सम्बोधनहे आक्रीडहे आक्रीडेहे आक्रीडानि

अर्थ: खेल, क्रीडा, आमोद
संस्कृत: पर्याय: उद्यान

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें