🕉️ 23 November 2026, Monday · 05:18:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आक्षेपक (पुंलिङ्ग)

फेंकनेवाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआक्षेपकःआक्षेपकौआक्षेपकाः
द्वितीयाआक्षेपकम्आक्षेपकौआक्षेपकान्
तृतीयाआक्षेपकेणआक्षेपकाभ्याम्आक्षेपकैः
चतुर्थीआक्षेपकायआक्षेपकाभ्याम्आक्षेपकेभ्यः
पञ्चमीआक्षेपकात् / आक्षेपकाद्आक्षेपकाभ्याम्आक्षेपकेभ्यः
षष्ठीआक्षेपकस्यआक्षेपकयोःआक्षेपकाणाम्
सप्तमीआक्षेपकेआक्षेपकयोःआक्षेपकेषु
सम्बोधनहे आक्षेपकहे आक्षेपकौहे आक्षेपकाः

अर्थ: फेंकनेवाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आक्षेपक (नपुंसकलिङ्ग)

फेंकनेवाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआक्षेपकम्आक्षेपकेआक्षेपकाणि
द्वितीयाआक्षेपकम्आक्षेपकेआक्षेपकाणि
तृतीयाआक्षेपकेणआक्षेपकाभ्याम्आक्षेपकैः
चतुर्थीआक्षेपकायआक्षेपकाभ्याम्आक्षेपकेभ्यः
पञ्चमीआक्षेपकात् / आक्षेपकाद्आक्षेपकाभ्याम्आक्षेपकेभ्यः
षष्ठीआक्षेपकस्यआक्षेपकयोःआक्षेपकाणाम्
सप्तमीआक्षेपकेआक्षेपकयोःआक्षेपकेषु
सम्बोधनहे आक्षेपकहे आक्षेपकेहे आक्षेपकाणि

अर्थ: फेंकनेवाला
English: pointing to, hinting at, Nyāyam.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬