🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:57:59 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आक्षेपण (नपुंसकलिङ्ग)

फेंकना, उछालना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआक्षेपणम्आक्षेपणेआक्षेपणानि
द्वितीयाआक्षेपणम्आक्षेपणेआक्षेपणानि
तृतीयाआक्षेपणेनआक्षेपणाभ्याम्आक्षेपणैः
चतुर्थीआक्षेपणायआक्षेपणाभ्याम्आक्षेपणेभ्यः
पञ्चमीआक्षेपणात् / आक्षेपणाद्आक्षेपणाभ्याम्आक्षेपणेभ्यः
षष्ठीआक्षेपणस्यआक्षेपणयोःआक्षेपणानाम्
सप्तमीआक्षेपणेआक्षेपणयोःआक्षेपणेषु
सम्बोधनहे आक्षेपणहे आक्षेपणेहे आक्षेपणानि

अर्थ: फेंकना, उछालना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आक्षेपण (पुंलिङ्ग)

फेंकना, उछालना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआक्षेपणःआक्षेपणौआक्षेपणाः
द्वितीयाआक्षेपणम्आक्षेपणौआक्षेपणान्
तृतीयाआक्षेपणेनआक्षेपणाभ्याम्आक्षेपणैः
चतुर्थीआक्षेपणायआक्षेपणाभ्याम्आक्षेपणेभ्यः
पञ्चमीआक्षेपणात् / आक्षेपणाद्आक्षेपणाभ्याम्आक्षेपणेभ्यः
षष्ठीआक्षेपणस्यआक्षेपणयोःआक्षेपणानाम्
सप्तमीआक्षेपणेआक्षेपणयोःआक्षेपणेषु
सम्बोधनहे आक्षेपणहे आक्षेपणौहे आक्षेपणाः

अर्थ: फेंकना, उछालना
English: charming, transporting, Mālatīm.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬