🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:04:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आख्यानक (नपुंसकलिङ्ग)

कथा, छोटी पौराणिक कहानी, कथानक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआख्यानकम्आख्यानकेआख्यानकानि
द्वितीयाआख्यानकम्आख्यानकेआख्यानकानि
तृतीयाआख्यानकेनआख्यानकाभ्याम्आख्यानकैः
चतुर्थीआख्यानकायआख्यानकाभ्याम्आख्यानकेभ्यः
पञ्चमीआख्यानकात् / आख्यानकाद्आख्यानकाभ्याम्आख्यानकेभ्यः
षष्ठीआख्यानकस्यआख्यानकयोःआख्यानकानाम्
सप्तमीआख्यानकेआख्यानकयोःआख्यानकेषु
सम्बोधनहे आख्यानकहे आख्यानकेहे आख्यानकानि

अर्थ: कथा, छोटी पौराणिक कहानी, कथानक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें