🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:39:13 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आगस्कृत (पुंलिङ्ग)

आगस् (इ-असुन्, आगादेशः) + कृत (किया हुआ, अनुष्ठित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआगस्कृतःआगस्कृतौआगस्कृताः
द्वितीयाआगस्कृतम्आगस्कृतौआगस्कृतान्
तृतीयाआगस्कृतेनआगस्कृताभ्याम्आगस्कृतैः
चतुर्थीआगस्कृतायआगस्कृताभ्याम्आगस्कृतेभ्यः
पञ्चमीआगस्कृतात् / आगस्कृताद्आगस्कृताभ्याम्आगस्कृतेभ्यः
षष्ठीआगस्कृतस्यआगस्कृतयोःआगस्कृतानाम्
सप्तमीआगस्कृतेआगस्कृतयोःआगस्कृतेषु
सम्बोधनहे आगस्कृतहे आगस्कृतौहे आगस्कृताः

अर्थ: आगस् (इ-असुन्, आगादेशः) + कृत (किया हुआ, अनुष्ठित)
English: id., MBh. iii, 13701.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आगस्कृत (नपुंसकलिङ्ग)

आगस् (इ-असुन्, आगादेशः) + कृत (कार्य, कृत्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआगस्कृतम्आगस्कृतेआगस्कृतानि
द्वितीयाआगस्कृतम्आगस्कृतेआगस्कृतानि
तृतीयाआगस्कृतेनआगस्कृताभ्याम्आगस्कृतैः
चतुर्थीआगस्कृतायआगस्कृताभ्याम्आगस्कृतेभ्यः
पञ्चमीआगस्कृतात् / आगस्कृताद्आगस्कृताभ्याम्आगस्कृतेभ्यः
षष्ठीआगस्कृतस्यआगस्कृतयोःआगस्कृतानाम्
सप्तमीआगस्कृतेआगस्कृतयोःआगस्कृतेषु
सम्बोधनहे आगस्कृतहे आगस्कृतेहे आगस्कृतानि

अर्थ: आगस् (इ-असुन्, आगादेशः) + कृत (कार्य, कृत्य)
English: id., MBh. iii, 13701.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬