🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:01:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आगस्त्य (पुंलिङ्ग)

अगस्त्यस्य इदम्, यञ्- यलोपः

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआगस्त्यःआगस्त्यौआगस्त्याः
द्वितीयाआगस्त्यम्आगस्त्यौआगस्त्यान्
तृतीयाआगस्त्येनआगस्त्याभ्याम्आगस्त्यैः
चतुर्थीआगस्त्यायआगस्त्याभ्याम्आगस्त्येभ्यः
पञ्चमीआगस्त्यात् / आगस्त्याद्आगस्त्याभ्याम्आगस्त्येभ्यः
षष्ठीआगस्त्यस्यआगस्त्ययोःआगस्त्यानाम्
सप्तमीआगस्त्येआगस्त्ययोःआगस्त्येषु
सम्बोधनहे आगस्त्यहे आगस्त्यौहे आगस्त्याः

अर्थ: अगस्त्यस्य इदम्, यञ्- यलोपः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आगस्त्य (नपुंसकलिङ्ग)

अगस्त्यस्य इदम्, यञ्- यलोपः

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआगस्त्यम्आगस्त्येआगस्त्यानि
द्वितीयाआगस्त्यम्आगस्त्येआगस्त्यानि
तृतीयाआगस्त्येनआगस्त्याभ्याम्आगस्त्यैः
चतुर्थीआगस्त्यायआगस्त्याभ्याम्आगस्त्येभ्यः
पञ्चमीआगस्त्यात् / आगस्त्याद्आगस्त्याभ्याम्आगस्त्येभ्यः
षष्ठीआगस्त्यस्यआगस्त्ययोःआगस्त्यानाम्
सप्तमीआगस्त्येआगस्त्ययोःआगस्त्येषु
सम्बोधनहे आगस्त्यहे आगस्त्येहे आगस्त्यानि

अर्थ: अगस्त्यस्य इदम्, यञ्- यलोपः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें