🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:32:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आजानेय (पुंलिङ्ग)

आजे विक्षेपेऽपि आनेयः अश्ववाहो यथास्थानमस्य-ब . स . अच्छी नस्ल का

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआजानेयःआजानेयौआजानेयाः
द्वितीयाआजानेयम्आजानेयौआजानेयान्
तृतीयाआजानेयेनआजानेयाभ्याम्आजानेयैः
चतुर्थीआजानेयायआजानेयाभ्याम्आजानेयेभ्यः
पञ्चमीआजानेयात् / आजानेयाद्आजानेयाभ्याम्आजानेयेभ्यः
षष्ठीआजानेयस्यआजानेययोःआजानेयानाम्
सप्तमीआजानेयेआजानेययोःआजानेयेषु
सम्बोधनहे आजानेयहे आजानेयौहे आजानेयाः

अर्थ: आजे विक्षेपेऽपि आनेयः अश्ववाहो यथास्थानमस्य-ब . स . अच्छी नस्ल का
संस्कृत: पर्याय: कुलीन

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आजानेय (नपुंसकलिङ्ग)

आजे विक्षेपेऽपि आनेयः अश्ववाहो यथास्थानमस्य-ब . स . अच्छी नस्ल का

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआजानेयम्आजानेयेआजानेयानि
द्वितीयाआजानेयम्आजानेयेआजानेयानि
तृतीयाआजानेयेनआजानेयाभ्याम्आजानेयैः
चतुर्थीआजानेयायआजानेयाभ्याम्आजानेयेभ्यः
पञ्चमीआजानेयात् / आजानेयाद्आजानेयाभ्याम्आजानेयेभ्यः
षष्ठीआजानेयस्यआजानेययोःआजानेयानाम्
सप्तमीआजानेयेआजानेययोःआजानेयेषु
सम्बोधनहे आजानेयहे आजानेयेहे आजानेयानि

अर्थ: आजे विक्षेपेऽपि आनेयः अश्ववाहो यथास्थानमस्य-ब . स . अच्छी नस्ल का
संस्कृत: पर्याय: कुलीन

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें