🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:37:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आण्डायन (पुंलिङ्ग)

आण्ड (अंडों का ढेर, पशु-पक्षियों का समूह) + अयन (राह, पथ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआण्डायनःआण्डायनौआण्डायनाः
द्वितीयाआण्डायनम्आण्डायनौआण्डायनान्
तृतीयाआण्डायनेनआण्डायनाभ्याम्आण्डायनैः
चतुर्थीआण्डायनायआण्डायनाभ्याम्आण्डायनेभ्यः
पञ्चमीआण्डायनात् / आण्डायनाद्आण्डायनाभ्याम्आण्डायनेभ्यः
षष्ठीआण्डायनस्यआण्डायनयोःआण्डायनानाम्
सप्तमीआण्डायनेआण्डायनयोःआण्डायनेषु
सम्बोधनहे आण्डायनहे आण्डायनौहे आण्डायनाः

अर्थ: आण्ड (अंडों का ढेर, पशु-पक्षियों का समूह) + अयन (राह, पथ)
English: fr. अण्ड, (g. पक्षादि.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आण्डायन (नपुंसकलिङ्ग)

आण्ड (अंडों का ढेर, पशु-पक्षियों का समूह) + अयन (जाना, हिलना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआण्डायनम्आण्डायनेआण्डायनानि
द्वितीयाआण्डायनम्आण्डायनेआण्डायनानि
तृतीयाआण्डायनेनआण्डायनाभ्याम्आण्डायनैः
चतुर्थीआण्डायनायआण्डायनाभ्याम्आण्डायनेभ्यः
पञ्चमीआण्डायनात् / आण्डायनाद्आण्डायनाभ्याम्आण्डायनेभ्यः
षष्ठीआण्डायनस्यआण्डायनयोःआण्डायनानाम्
सप्तमीआण्डायनेआण्डायनयोःआण्डायनेषु
सम्बोधनहे आण्डायनहे आण्डायनेहे आण्डायनानि

अर्थ: आण्ड (अंडों का ढेर, पशु-पक्षियों का समूह) + अयन (जाना, हिलना)
English: fr. अण्ड, (g. पक्षादि.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें