🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:47:10 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आतपत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआतपान्आतपन्तौआतपन्तः
द्वितीयाआतपन्तम्आतपन्तौआतपतः
तृतीयाआतपताआतपद्भ्याम्आतपद्भिः
चतुर्थीआतपतेआतपद्भ्याम्आतपद्भ्यः
पञ्चमीआतपतःआतपद्भ्याम्आतपद्भ्यः
षष्ठीआतपतःआतपतोःआतपताम्
सप्तमीआतपतिआतपतोःआतपत्सु
सम्बोधनहे आतपन्हे आतपन्तौहे आतपन्तः

अर्थ: —
English: (pr.p.) shining (as the sun) loc. आ-त॑पति, while the sun is shining, ŚBr. v

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आतपत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआतपत् / आतपद्आतपतीआतपन्ति
द्वितीयाआतपत् / आतपद्आतपतीआतपन्ति
तृतीयाआतपताआतपद्भ्याम्आतपद्भिः
चतुर्थीआतपतेआतपद्भ्याम्आतपद्भ्यः
पञ्चमीआतपतःआतपद्भ्याम्आतपद्भ्यः
षष्ठीआतपतःआतपतोःआतपताम्
सप्तमीआतपतिआतपतोःआतपत्सु
सम्बोधनहे आतपत् / हे आतपद्हे आतपतीहे आतपन्ति

अर्थ: —
English: (pr.p.) shining (as the sun) loc. आ-त॑पति, while the sun is shining, ŚBr. v

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें