🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:06:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आत्मकृत (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआत्मकृतःआत्मकृतौआत्मकृताः
द्वितीयाआत्मकृतम्आत्मकृतौआत्मकृतान्
तृतीयाआत्मकृतेनआत्मकृताभ्याम्आत्मकृतैः
चतुर्थीआत्मकृतायआत्मकृताभ्याम्आत्मकृतेभ्यः
पञ्चमीआत्मकृतात् / आत्मकृताद्आत्मकृताभ्याम्आत्मकृतेभ्यः
षष्ठीआत्मकृतस्यआत्मकृतयोःआत्मकृतानाम्
सप्तमीआत्मकृतेआत्मकृतयोःआत्मकृतेषु
सम्बोधनहे आत्मकृतहे आत्मकृतौहे आत्मकृताः

अर्थ: —
English: (आत्म॑-) done or committed against one's self, VS. viii, 13

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आत्मकृत (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआत्मकृतम्आत्मकृतेआत्मकृतानि
द्वितीयाआत्मकृतम्आत्मकृतेआत्मकृतानि
तृतीयाआत्मकृतेनआत्मकृताभ्याम्आत्मकृतैः
चतुर्थीआत्मकृतायआत्मकृताभ्याम्आत्मकृतेभ्यः
पञ्चमीआत्मकृतात् / आत्मकृताद्आत्मकृताभ्याम्आत्मकृतेभ्यः
षष्ठीआत्मकृतस्यआत्मकृतयोःआत्मकृतानाम्
सप्तमीआत्मकृतेआत्मकृतयोःआत्मकृतेषु
सम्बोधनहे आत्मकृतहे आत्मकृतेहे आत्मकृतानि

अर्थ: —
English: (आत्म॑-) done or committed against one's self, VS. viii, 13

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬