🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:04:11 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आत्मगत (पुंलिङ्ग)

मन में उपजा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआत्मगतःआत्मगतौआत्मगताः
द्वितीयाआत्मगतम्आत्मगतौआत्मगतान्
तृतीयाआत्मगतेनआत्मगताभ्याम्आत्मगतैः
चतुर्थीआत्मगतायआत्मगताभ्याम्आत्मगतेभ्यः
पञ्चमीआत्मगतात् / आत्मगताद्आत्मगताभ्याम्आत्मगतेभ्यः
षष्ठीआत्मगतस्यआत्मगतयोःआत्मगतानाम्
सप्तमीआत्मगतेआत्मगतयोःआत्मगतेषु
सम्बोधनहे आत्मगतहे आत्मगतौहे आत्मगताः

अर्थ: मन में उपजा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आत्मगत (नपुंसकलिङ्ग)

मन में उपजा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआत्मगतम्आत्मगतेआत्मगतानि
द्वितीयाआत्मगतम्आत्मगतेआत्मगतानि
तृतीयाआत्मगतेनआत्मगताभ्याम्आत्मगतैः
चतुर्थीआत्मगतायआत्मगताभ्याम्आत्मगतेभ्यः
पञ्चमीआत्मगतात् / आत्मगताद्आत्मगताभ्याम्आत्मगतेभ्यः
षष्ठीआत्मगतस्यआत्मगतयोःआत्मगतानाम्
सप्तमीआत्मगतेआत्मगतयोःआत्मगतेषु
सम्बोधनहे आत्मगतहे आत्मगतेहे आत्मगतानि

अर्थ: मन में उपजा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें