🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:55:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आत्मघोष (पुंलिङ्ग)

मुर्गा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआत्मघोषःआत्मघोषौआत्मघोषाः
द्वितीयाआत्मघोषम्आत्मघोषौआत्मघोषान्
तृतीयाआत्मघोषेणआत्मघोषाभ्याम्आत्मघोषैः
चतुर्थीआत्मघोषायआत्मघोषाभ्याम्आत्मघोषेभ्यः
पञ्चमीआत्मघोषात् / आत्मघोषाद्आत्मघोषाभ्याम्आत्मघोषेभ्यः
षष्ठीआत्मघोषस्यआत्मघोषयोःआत्मघोषाणाम्
सप्तमीआत्मघोषेआत्मघोषयोःआत्मघोषेषु
सम्बोधनहे आत्मघोषहे आत्मघोषौहे आत्मघोषाः

अर्थ: मुर्गा
संस्कृत: पर्याय: काक, करट, अरिष्ट, बलिपुष्ट, सकृत्प्रज

📚 अमरकोश में:
• कौवे के नाम (२.५.२२) — पर्याय: काक, करट, अरिष्ट, बलिपुष्ट, सकृत्प्रज, ध्वांक्ष, परभृत्, बलिभुज्, वायस

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬