🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:59:54 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आत्मज (पुंलिङ्ग)

पुत्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआत्मजःआत्मजौआत्मजाः
द्वितीयाआत्मजम्आत्मजौआत्मजान्
तृतीयाआत्मजेनआत्मजाभ्याम्आत्मजैः
चतुर्थीआत्मजायआत्मजाभ्याम्आत्मजेभ्यः
पञ्चमीआत्मजात् / आत्मजाद्आत्मजाभ्याम्आत्मजेभ्यः
षष्ठीआत्मजस्यआत्मजयोःआत्मजानाम्
सप्तमीआत्मजेआत्मजयोःआत्मजेषु
सम्बोधनहे आत्मजहे आत्मजौहे आत्मजाः

अर्थ: पुत्र
संस्कृत: पर्याय: तनय, सूनु, सुत, पुत्र, दायाद

📚 अमरकोश में:
• पुत्र के नाम (२.६.२७) — पर्याय: तनय, सूनु, सुत, पुत्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आत्मज (नपुंसकलिङ्ग)

पुत्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआत्मजम्आत्मजेआत्मजानि
द्वितीयाआत्मजम्आत्मजेआत्मजानि
तृतीयाआत्मजेनआत्मजाभ्याम्आत्मजैः
चतुर्थीआत्मजायआत्मजाभ्याम्आत्मजेभ्यः
पञ्चमीआत्मजात् / आत्मजाद्आत्मजाभ्याम्आत्मजेभ्यः
षष्ठीआत्मजस्यआत्मजयोःआत्मजानाम्
सप्तमीआत्मजेआत्मजयोःआत्मजेषु
सम्बोधनहे आत्मजहे आत्मजेहे आत्मजानि

अर्थ: पुत्र
संस्कृत: पर्याय: तनय, सूनु, सुत, पुत्र, दायाद
English: self-originated, MBh. xii, 12449

📚 अमरकोश में:
• पुत्र के नाम (२.६.२७) — पर्याय: तनय, सूनु, सुत, पुत्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें