🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:57:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आदर्शक (पुंलिङ्ग)

दर्पण, आईना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआदर्शकःआदर्शकौआदर्शकाः
द्वितीयाआदर्शकम्आदर्शकौआदर्शकान्
तृतीयाआदर्शकेनआदर्शकाभ्याम्आदर्शकैः
चतुर्थीआदर्शकायआदर्शकाभ्याम्आदर्शकेभ्यः
पञ्चमीआदर्शकात् / आदर्शकाद्आदर्शकाभ्याम्आदर्शकेभ्यः
षष्ठीआदर्शकस्यआदर्शकयोःआदर्शकानाम्
सप्तमीआदर्शकेआदर्शकयोःआदर्शकेषु
सम्बोधनहे आदर्शकहे आदर्शकौहे आदर्शकाः

अर्थ: दर्पण, आईना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आदर्शक (नपुंसकलिङ्ग)

दर्पण, आईना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआदर्शकम्आदर्शकेआदर्शकानि
द्वितीयाआदर्शकम्आदर्शकेआदर्शकानि
तृतीयाआदर्शकेनआदर्शकाभ्याम्आदर्शकैः
चतुर्थीआदर्शकायआदर्शकाभ्याम्आदर्शकेभ्यः
पञ्चमीआदर्शकात् / आदर्शकाद्आदर्शकाभ्याम्आदर्शकेभ्यः
षष्ठीआदर्शकस्यआदर्शकयोःआदर्शकानाम्
सप्तमीआदर्शकेआदर्शकयोःआदर्शकेषु
सम्बोधनहे आदर्शकहे आदर्शकेहे आदर्शकानि

अर्थ: दर्पण, आईना
English: (Comm. on Pāṇ. iv, 2, 124) belonging to the country Ādarśa

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें