🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:30:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आध्यान (नपुंसकलिङ्ग)

चिन्ता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआध्यानम्आध्यानेआध्यानानि
द्वितीयाआध्यानम्आध्यानेआध्यानानि
तृतीयाआध्यानेनआध्यानाभ्याम्आध्यानैः
चतुर्थीआध्यानायआध्यानाभ्याम्आध्यानेभ्यः
पञ्चमीआध्यानात् / आध्यानाद्आध्यानाभ्याम्आध्यानेभ्यः
षष्ठीआध्यानस्यआध्यानयोःआध्यानानाम्
सप्तमीआध्यानेआध्यानयोःआध्यानेषु
सम्बोधनहे आध्यानहे आध्यानेहे आध्यानानि

अर्थ: चिन्ता
संस्कृत: पर्याय: चिन्ता, स्मृति

📚 अमरकोश में:
• स्मरण/चिन्तन (१.७.३०) — पर्याय: चिन्ता, स्मृति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें