🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:39:12 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आनन्दन (पुंलिङ्ग)

सुखकर, प्रसन्न करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआनन्दनःआनन्दनौआनन्दनाः
द्वितीयाआनन्दनम्आनन्दनौआनन्दनान्
तृतीयाआनन्दनेनआनन्दनाभ्याम्आनन्दनैः
चतुर्थीआनन्दनायआनन्दनाभ्याम्आनन्दनेभ्यः
पञ्चमीआनन्दनात् / आनन्दनाद्आनन्दनाभ्याम्आनन्दनेभ्यः
षष्ठीआनन्दनस्यआनन्दनयोःआनन्दनानाम्
सप्तमीआनन्दनेआनन्दनयोःआनन्दनेषु
सम्बोधनहे आनन्दनहे आनन्दनौहे आनन्दनाः

अर्थ: सुखकर, प्रसन्न करने वाला
संस्कृत: पर्याय: सभाजन, आप्रच्छन्न

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आनन्दन (नपुंसकलिङ्ग)

सुखकर, प्रसन्न करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआनन्दनम्आनन्दनेआनन्दनानि
द्वितीयाआनन्दनम्आनन्दनेआनन्दनानि
तृतीयाआनन्दनेनआनन्दनाभ्याम्आनन्दनैः
चतुर्थीआनन्दनायआनन्दनाभ्याम्आनन्दनेभ्यः
पञ्चमीआनन्दनात् / आनन्दनाद्आनन्दनाभ्याम्आनन्दनेभ्यः
षष्ठीआनन्दनस्यआनन्दनयोःआनन्दनानाम्
सप्तमीआनन्दनेआनन्दनयोःआनन्दनेषु
सम्बोधनहे आनन्दनहे आनन्दनेहे आनन्दनानि

अर्थ: सुखकर, प्रसन्न करने वाला
संस्कृत: पर्याय: सभाजन, आप्रच्छन्न

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें