🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:16:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आपद्गत (पुंलिङ्ग)

मुसीबत में पड़ा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआपद्गतःआपद्गतौआपद्गताः
द्वितीयाआपद्गतम्आपद्गतौआपद्गतान्
तृतीयाआपद्गतेनआपद्गताभ्याम्आपद्गतैः
चतुर्थीआपद्गतायआपद्गताभ्याम्आपद्गतेभ्यः
पञ्चमीआपद्गतात् / आपद्गताद्आपद्गताभ्याम्आपद्गतेभ्यः
षष्ठीआपद्गतस्यआपद्गतयोःआपद्गतानाम्
सप्तमीआपद्गतेआपद्गतयोःआपद्गतेषु
सम्बोधनहे आपद्गतहे आपद्गतौहे आपद्गताः

अर्थ: मुसीबत में पड़ा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आपद्गत (नपुंसकलिङ्ग)

मुसीबत में पड़ा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआपद्गतम्आपद्गतेआपद्गतानि
द्वितीयाआपद्गतम्आपद्गतेआपद्गतानि
तृतीयाआपद्गतेनआपद्गताभ्याम्आपद्गतैः
चतुर्थीआपद्गतायआपद्गताभ्याम्आपद्गतेभ्यः
पञ्चमीआपद्गतात् / आपद्गताद्आपद्गताभ्याम्आपद्गतेभ्यः
षष्ठीआपद्गतस्यआपद्गतयोःआपद्गतानाम्
सप्तमीआपद्गतेआपद्गतयोःआपद्गतेषु
सम्बोधनहे आपद्गतहे आपद्गतेहे आपद्गतानि

अर्थ: मुसीबत में पड़ा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें