🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:18:29 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आपन्न (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआपन्नःआपन्नौआपन्नाः
द्वितीयाआपन्नम्आपन्नौआपन्नान्
तृतीयाआपन्नेनआपन्नाभ्याम्आपन्नैः
चतुर्थीआपन्नायआपन्नाभ्याम्आपन्नेभ्यः
पञ्चमीआपन्नात् / आपन्नाद्आपन्नाभ्याम्आपन्नेभ्यः
षष्ठीआपन्नस्यआपन्नयोःआपन्नानाम्
सप्तमीआपन्नेआपन्नयोःआपन्नेषु
सम्बोधनहे आपन्नहे आपन्नौहे आपन्नाः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: आपत्प्राप्त
English: entered, got in ŚBr.; KātyŚr. &c.

📚 अमरकोश में:
• विपत्ति में पड़ा (३.१.४२) — पर्याय: आपत्प्राप्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आपन्न (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआपन्नम्आपन्नेआपन्नानि
द्वितीयाआपन्नम्आपन्नेआपन्नानि
तृतीयाआपन्नेनआपन्नाभ्याम्आपन्नैः
चतुर्थीआपन्नायआपन्नाभ्याम्आपन्नेभ्यः
पञ्चमीआपन्नात् / आपन्नाद्आपन्नाभ्याम्आपन्नेभ्यः
षष्ठीआपन्नस्यआपन्नयोःआपन्नानाम्
सप्तमीआपन्नेआपन्नयोःआपन्नेषु
सम्बोधनहे आपन्नहे आपन्नेहे आपन्नानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: आपत्प्राप्त
English: entered, got in ŚBr.; KātyŚr. &c.

📚 अमरकोश में:
• विपत्ति में पड़ा (३.१.४२) — पर्याय: आपत्प्राप्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें