🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:21:20 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आपाण्डु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआपाण्डुःआपाण्डूआपाण्डवः
द्वितीयाआपाण्डुम्आपाण्डूआपाण्डून्
तृतीयाआपाण्डुनाआपाण्डुभ्याम्आपाण्डुभिः
चतुर्थीआपाण्डवेआपाण्डुभ्याम्आपाण्डुभ्यः
पञ्चमीआपाण्डोःआपाण्डुभ्याम्आपाण्डुभ्यः
षष्ठीआपाण्डोःआपाण्ड्वोःआपाण्डूनाम्
सप्तमीआपाण्डौआपाण्ड्वोःआपाण्डुषु
सम्बोधनहे आपाण्डोहे आपाण्डूहे आपाण्डवः

अर्थ: —
English: slightly pale, palish, pale, VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आपाण्डु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआपाण्डुआपाण्डुनीआपाण्डूनि
द्वितीयाआपाण्डुआपाण्डुनीआपाण्डूनि
तृतीयाआपाण्डुनाआपाण्डुभ्याम्आपाण्डुभिः
चतुर्थीआपाण्डुने / आपाण्डवेआपाण्डुभ्याम्आपाण्डुभ्यः
पञ्चमीआपाण्डुनः / आपाण्डोःआपाण्डुभ्याम्आपाण्डुभ्यः
षष्ठीआपाण्डुनः / आपाण्डोःआपाण्डुनोः / आपाण्ड्वोःआपाण्डूनाम्
सप्तमीआपाण्डुनि / आपाण्डौआपाण्डुनोः / आपाण्ड्वोःआपाण्डुषु
सम्बोधनहे आपाण्डु / हे आपाण्डोहे आपाण्डुनीहे आपाण्डूनि

अर्थ: —
English: slightly pale, palish, pale, VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें