🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:48:16 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आम्नात (पुंलिङ्ग)

विचार किया हुआ, सोचा हुआ, कथित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआम्नातःआम्नातौआम्नाताः
द्वितीयाआम्नातम्आम्नातौआम्नातान्
तृतीयाआम्नातेनआम्नाताभ्याम्आम्नातैः
चतुर्थीआम्नातायआम्नाताभ्याम्आम्नातेभ्यः
पञ्चमीआम्नातात् / आम्नाताद्आम्नाताभ्याम्आम्नातेभ्यः
षष्ठीआम्नातस्यआम्नातयोःआम्नातानाम्
सप्तमीआम्नातेआम्नातयोःआम्नातेषु
सम्बोधनहे आम्नातहे आम्नातौहे आम्नाताः

अर्थ: विचार किया हुआ, सोचा हुआ, कथित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आम्नात (नपुंसकलिङ्ग)

विचार किया हुआ, सोचा हुआ, कथित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआम्नातम्आम्नातेआम्नातानि
द्वितीयाआम्नातम्आम्नातेआम्नातानि
तृतीयाआम्नातेनआम्नाताभ्याम्आम्नातैः
चतुर्थीआम्नातायआम्नाताभ्याम्आम्नातेभ्यः
पञ्चमीआम्नातात् / आम्नाताद्आम्नाताभ्याम्आम्नातेभ्यः
षष्ठीआम्नातस्यआम्नातयोःआम्नातानाम्
सप्तमीआम्नातेआम्नातयोःआम्नातेषु
सम्बोधनहे आम्नातहे आम्नातेहे आम्नातानि

अर्थ: विचार किया हुआ, सोचा हुआ, कथित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें