🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:31:20 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आयज्यु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआयज्युःआयज्यूआयज्यवः
द्वितीयाआयज्युम्आयज्यूआयज्यून्
तृतीयाआयज्युनाआयज्युभ्याम्आयज्युभिः
चतुर्थीआयज्यवेआयज्युभ्याम्आयज्युभ्यः
पञ्चमीआयज्योःआयज्युभ्याम्आयज्युभ्यः
षष्ठीआयज्योःआयज्य्वोःआयज्यूनाम्
सप्तमीआयज्यौआयज्य्वोःआयज्युषु
सम्बोधनहे आयज्योहे आयज्यूहे आयज्यवः

अर्थ: —
English: = आ-यजि॑न्, RV. ix, 97, 26.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आयज्यु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआयज्युआयज्युनीआयज्यूनि
द्वितीयाआयज्युआयज्युनीआयज्यूनि
तृतीयाआयज्युनाआयज्युभ्याम्आयज्युभिः
चतुर्थीआयज्युने / आयज्यवेआयज्युभ्याम्आयज्युभ्यः
पञ्चमीआयज्युनः / आयज्योःआयज्युभ्याम्आयज्युभ्यः
षष्ठीआयज्युनः / आयज्योःआयज्युनोः / आयज्य्वोःआयज्यूनाम्
सप्तमीआयज्युनि / आयज्यौआयज्युनोः / आयज्य्वोःआयज्युषु
सम्बोधनहे आयज्यु / हे आयज्योहे आयज्युनीहे आयज्यूनि

अर्थ: —
English: = आ-यजि॑न्, RV. ix, 97, 26.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें