🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:27:22 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आरक्ष्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआरक्ष्यःआरक्ष्यौआरक्ष्याः
द्वितीयाआरक्ष्यम्आरक्ष्यौआरक्ष्यान्
तृतीयाआरक्ष्येणआरक्ष्याभ्याम्आरक्ष्यैः
चतुर्थीआरक्ष्यायआरक्ष्याभ्याम्आरक्ष्येभ्यः
पञ्चमीआरक्ष्यात् / आरक्ष्याद्आरक्ष्याभ्याम्आरक्ष्येभ्यः
षष्ठीआरक्ष्यस्यआरक्ष्ययोःआरक्ष्याणाम्
सप्तमीआरक्ष्येआरक्ष्ययोःआरक्ष्येषु
सम्बोधनहे आरक्ष्यहे आरक्ष्यौहे आरक्ष्याः

अर्थ: —
English: to be preserved or guarded, R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आरक्ष्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआरक्ष्यम्आरक्ष्येआरक्ष्याणि
द्वितीयाआरक्ष्यम्आरक्ष्येआरक्ष्याणि
तृतीयाआरक्ष्येणआरक्ष्याभ्याम्आरक्ष्यैः
चतुर्थीआरक्ष्यायआरक्ष्याभ्याम्आरक्ष्येभ्यः
पञ्चमीआरक्ष्यात् / आरक्ष्याद्आरक्ष्याभ्याम्आरक्ष्येभ्यः
षष्ठीआरक्ष्यस्यआरक्ष्ययोःआरक्ष्याणाम्
सप्तमीआरक्ष्येआरक्ष्ययोःआरक्ष्येषु
सम्बोधनहे आरक्ष्यहे आरक्ष्येहे आरक्ष्याणि

अर्थ: —
English: to be preserved or guarded, R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें