🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:21:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आर्तवी (स्त्रीलिङ्ग)

ऋतुरस्य प्राप्तः-अण्-ङीप् घोड़ी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआर्तवीआर्तव्यौआर्तव्यः
द्वितीयाआर्तवीम्आर्तव्यौआर्तवीः
तृतीयाआर्तव्याआर्तवीभ्याम्आर्तवीभिः
चतुर्थीआर्तव्यैआर्तवीभ्याम्आर्तवीभ्यः
पञ्चमीआर्तव्याःआर्तवीभ्याम्आर्तवीभ्यः
षष्ठीआर्तव्याःआर्तव्योःआर्तवीनाम्
सप्तमीआर्तव्याम्आर्तव्योःआर्तवीषु
सम्बोधनहे आर्तविहे आर्तव्यौहे आर्तव्यः

अर्थ: ऋतुरस्य प्राप्तः-अण्-ङीप् घोड़ी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें