🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:52:11 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आर्थिक (पुंलिङ्ग)

सार्थक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआर्थिकःआर्थिकौआर्थिकाः
द्वितीयाआर्थिकम्आर्थिकौआर्थिकान्
तृतीयाआर्थिकेनआर्थिकाभ्याम्आर्थिकैः
चतुर्थीआर्थिकायआर्थिकाभ्याम्आर्थिकेभ्यः
पञ्चमीआर्थिकात् / आर्थिकाद्आर्थिकाभ्याम्आर्थिकेभ्यः
षष्ठीआर्थिकस्यआर्थिकयोःआर्थिकानाम्
सप्तमीआर्थिकेआर्थिकयोःआर्थिकेषु
सम्बोधनहे आर्थिकहे आर्थिकौहे आर्थिकाः

अर्थ: सार्थक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आर्थिक (नपुंसकलिङ्ग)

सार्थक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआर्थिकम्आर्थिकेआर्थिकानि
द्वितीयाआर्थिकम्आर्थिकेआर्थिकानि
तृतीयाआर्थिकेनआर्थिकाभ्याम्आर्थिकैः
चतुर्थीआर्थिकायआर्थिकाभ्याम्आर्थिकेभ्यः
पञ्चमीआर्थिकात् / आर्थिकाद्आर्थिकाभ्याम्आर्थिकेभ्यः
षष्ठीआर्थिकस्यआर्थिकयोःआर्थिकानाम्
सप्तमीआर्थिकेआर्थिकयोःआर्थिकेषु
सम्बोधनहे आर्थिकहे आर्थिकेहे आर्थिकानि

अर्थ: सार्थक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें