🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:25:29 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आर्द्रक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआर्द्रकःआर्द्रकौआर्द्रकाः
द्वितीयाआर्द्रकम्आर्द्रकौआर्द्रकान्
तृतीयाआर्द्रकेणआर्द्रकाभ्याम्आर्द्रकैः
चतुर्थीआर्द्रकायआर्द्रकाभ्याम्आर्द्रकेभ्यः
पञ्चमीआर्द्रकात् / आर्द्रकाद्आर्द्रकाभ्याम्आर्द्रकेभ्यः
षष्ठीआर्द्रकस्यआर्द्रकयोःआर्द्रकाणाम्
सप्तमीआर्द्रकेआर्द्रकयोःआर्द्रकेषु
सम्बोधनहे आर्द्रकहे आर्द्रकौहे आर्द्रकाः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: शृङ्गबेर
English: wet, moist, Bhpr.; VarBṛS.

📚 अमरकोश में:
• अदरक (२.९.३८) — पर्याय: शृंगबेर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आर्द्रक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआर्द्रकम्आर्द्रकेआर्द्रकाणि
द्वितीयाआर्द्रकम्आर्द्रकेआर्द्रकाणि
तृतीयाआर्द्रकेणआर्द्रकाभ्याम्आर्द्रकैः
चतुर्थीआर्द्रकायआर्द्रकाभ्याम्आर्द्रकेभ्यः
पञ्चमीआर्द्रकात् / आर्द्रकाद्आर्द्रकाभ्याम्आर्द्रकेभ्यः
षष्ठीआर्द्रकस्यआर्द्रकयोःआर्द्रकाणाम्
सप्तमीआर्द्रकेआर्द्रकयोःआर्द्रकेषु
सम्बोधनहे आर्द्रकहे आर्द्रकेहे आर्द्रकाणि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: शृङ्गबेर
English: wet, moist, Bhpr.; VarBṛS.

📚 अमरकोश में:
• अदरक (२.९.३८) — पर्याय: शृंगबेर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें