🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:04:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आलम्बि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआलम्बिःआलम्बीआलम्बयः
द्वितीयाआलम्बिम्आलम्बीआलम्बीन्
तृतीयाआलम्बिनाआलम्बिभ्याम्आलम्बिभिः
चतुर्थीआलम्बयेआलम्बिभ्याम्आलम्बिभ्यः
पञ्चमीआलम्बेःआलम्बिभ्याम्आलम्बिभ्यः
षष्ठीआलम्बेःआलम्ब्योःआलम्बीनाम्
सप्तमीआलम्बौआलम्ब्योःआलम्बिषु
सम्बोधनहे आलम्बेहे आलम्बीहे आलम्बयः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आलम्बि (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआलम्बिआलम्बिनीआलम्बीनि
द्वितीयाआलम्बिआलम्बिनीआलम्बीनि
तृतीयाआलम्बिनाआलम्बिभ्याम्आलम्बिभिः
चतुर्थीआलम्बिने / आलम्बयेआलम्बिभ्याम्आलम्बिभ्यः
पञ्चमीआलम्बिनः / आलम्बेःआलम्बिभ्याम्आलम्बिभ्यः
षष्ठीआलम्बिनः / आलम्बेःआलम्बिनोः / आलम्ब्योःआलम्बीनाम्
सप्तमीआलम्बिनि / आलम्बौआलम्बिनोः / आलम्ब्योःआलम्बिषु
सम्बोधनहे आलम्बि / हे आलम्बेहे आलम्बिनीहे आलम्बीनि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें