🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:52:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आलवाल (नपुंसकलिङ्ग)

पानी भरने का स्थान, खाई

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआलवालम्आलवालेआलवालानि
द्वितीयाआलवालम्आलवालेआलवालानि
तृतीयाआलवालेनआलवालाभ्याम्आलवालैः
चतुर्थीआलवालायआलवालाभ्याम्आलवालेभ्यः
पञ्चमीआलवालात् / आलवालाद्आलवालाभ्याम्आलवालेभ्यः
षष्ठीआलवालस्यआलवालयोःआलवालानाम्
सप्तमीआलवालेआलवालयोःआलवालेषु
सम्बोधनहे आलवालहे आलवालेहे आलवालानि

अर्थ: पानी भरने का स्थान, खाई
संस्कृत: पर्याय: आवाल, आवाप

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आलवाल (पुंलिङ्ग)

पानी भरने का स्थान, खाई

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआलवालःआलवालौआलवालाः
द्वितीयाआलवालम्आलवालौआलवालान्
तृतीयाआलवालेनआलवालाभ्याम्आलवालैः
चतुर्थीआलवालायआलवालाभ्याम्आलवालेभ्यः
पञ्चमीआलवालात् / आलवालाद्आलवालाभ्याम्आलवालेभ्यः
षष्ठीआलवालस्यआलवालयोःआलवालानाम्
सप्तमीआलवालेआलवालयोःआलवालेषु
सम्बोधनहे आलवालहे आलवालौहे आलवालाः

अर्थ: पानी भरने का स्थान, खाई
संस्कृत: पर्याय: आवाल, आवाप
English: a basin for water round the root of a tree, Ragh.; Vikr.; Śiś. &c.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें