🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:36:59 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वर्ज्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप आवर्ज्य = सम्बोधन, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावर्ज्यःवर्ज्यौवर्ज्याः
द्वितीयावर्ज्यम्वर्ज्यौवर्ज्यान्
तृतीयावर्ज्येनवर्ज्याभ्याम्वर्ज्यैः
चतुर्थीवर्ज्यायवर्ज्याभ्याम्वर्ज्येभ्यः
पञ्चमीवर्ज्यात् / वर्ज्याद्वर्ज्याभ्याम्वर्ज्येभ्यः
षष्ठीवर्ज्यस्यवर्ज्ययोःवर्ज्यानाम्
सप्तमीवर्ज्येवर्ज्ययोःवर्ज्येषु
सम्बोधनहे वर्ज्यहे वर्ज्यौहे वर्ज्याः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वर्ज्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप आवर्ज्य = सम्बोधन, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावर्ज्यम्वर्ज्येवर्ज्यानि
द्वितीयावर्ज्यम्वर्ज्येवर्ज्यानि
तृतीयावर्ज्येनवर्ज्याभ्याम्वर्ज्यैः
चतुर्थीवर्ज्यायवर्ज्याभ्याम्वर्ज्येभ्यः
पञ्चमीवर्ज्यात् / वर्ज्याद्वर्ज्याभ्याम्वर्ज्येभ्यः
षष्ठीवर्ज्यस्यवर्ज्ययोःवर्ज्यानाम्
सप्तमीवर्ज्येवर्ज्ययोःवर्ज्येषु
सम्बोधनहे वर्ज्यहे वर्ज्येहे वर्ज्यानि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें