🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:44:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आवर्हित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआवर्हितःआवर्हितौआवर्हिताः
द्वितीयाआवर्हितम्आवर्हितौआवर्हितान्
तृतीयाआवर्हितेनआवर्हिताभ्याम्आवर्हितैः
चतुर्थीआवर्हितायआवर्हिताभ्याम्आवर्हितेभ्यः
पञ्चमीआवर्हितात् / आवर्हिताद्आवर्हिताभ्याम्आवर्हितेभ्यः
षष्ठीआवर्हितस्यआवर्हितयोःआवर्हितानाम्
सप्तमीआवर्हितेआवर्हितयोःआवर्हितेषु
सम्बोधनहे आवर्हितहे आवर्हितौहे आवर्हिताः

अर्थ: —
English: eradicated, plucked up by the roots, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आवर्हित (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआवर्हितम्आवर्हितेआवर्हितानि
द्वितीयाआवर्हितम्आवर्हितेआवर्हितानि
तृतीयाआवर्हितेनआवर्हिताभ्याम्आवर्हितैः
चतुर्थीआवर्हितायआवर्हिताभ्याम्आवर्हितेभ्यः
पञ्चमीआवर्हितात् / आवर्हिताद्आवर्हिताभ्याम्आवर्हितेभ्यः
षष्ठीआवर्हितस्यआवर्हितयोःआवर्हितानाम्
सप्तमीआवर्हितेआवर्हितयोःआवर्हितेषु
सम्बोधनहे आवर्हितहे आवर्हितेहे आवर्हितानि

अर्थ: —
English: eradicated, plucked up by the roots, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬