🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:36:44 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आशंसु (पुंलिङ्ग)

इच्छुक, आशावान्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआशंसुःआशंसूआशंसवः
द्वितीयाआशंसुम्आशंसूआशंसून्
तृतीयाआशंसुनाआशंसुभ्याम्आशंसुभिः
चतुर्थीआशंसवेआशंसुभ्याम्आशंसुभ्यः
पञ्चमीआशंसोःआशंसुभ्याम्आशंसुभ्यः
षष्ठीआशंसोःआशंस्वोःआशंसूनाम्
सप्तमीआशंसौआशंस्वोःआशंसुषु
सम्बोधनहे आशंसोहे आशंसूहे आशंसवः

अर्थ: इच्छुक, आशावान्
संस्कृत: पर्याय: आशंसितृ

📚 अमरकोश में:
• आशा/इच्छा करने वाला (३.१.२७) — पर्याय: आशंसिता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आशंसु (स्त्रीलिङ्ग)

इच्छुक, आशावान्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआशंसुःआशंसूआशंसवः
द्वितीयाआशंसुम्आशंसूआशंसूः
तृतीयाआशंस्वाआशंसुभ्याम्आशंसुभिः
चतुर्थीआशंसवे / आशंस्वैआशंसुभ्याम्आशंसुभ्यः
पञ्चमीआशंसोः / आशंस्वाःआशंसुभ्याम्आशंसुभ्यः
षष्ठीआशंसोः / आशंस्वाःआशंस्वोःआशंसूनाम्
सप्तमीआशंसौ / आशंस्वाम्आशंस्वोःआशंसुषु
सम्बोधनहे आशंसोहे आशंसूहे आशंसवः

अर्थ: इच्छुक, आशावान्
संस्कृत: पर्याय: आशंसितृ

📚 अमरकोश में:
• आशा/इच्छा करने वाला (३.१.२७) — पर्याय: आशंसिता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आशंसु (नपुंसकलिङ्ग)

इच्छुक, आशावान्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआशंसुआशंसुनीआशंसूनि
द्वितीयाआशंसुआशंसुनीआशंसूनि
तृतीयाआशंसुनाआशंसुभ्याम्आशंसुभिः
चतुर्थीआशंसुने / आशंसवेआशंसुभ्याम्आशंसुभ्यः
पञ्चमीआशंसुनः / आशंसोःआशंसुभ्याम्आशंसुभ्यः
षष्ठीआशंसुनः / आशंसोःआशंसुनोः / आशंस्वोःआशंसूनाम्
सप्तमीआशंसुनि / आशंसौआशंसुनोः / आशंस्वोःआशंसुषु
सम्बोधनहे आशंसु / हे आशंसोहे आशंसुनीहे आशंसूनि

अर्थ: इच्छुक, आशावान्
संस्कृत: पर्याय: आशंसितृ

📚 अमरकोश में:
• आशा/इच्छा करने वाला (३.१.२७) — पर्याय: आशंसिता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें