🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:05:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आश्चर्य (पुंलिङ्ग)

चमत्कारपूर्ण, विलक्षण, असाधारण, आश्चर्यजनक, अद्भुत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआश्चर्यःआश्चर्यौआश्चर्याः
द्वितीयाआश्चर्यम्आश्चर्यौआश्चर्यान्
तृतीयाआश्चर्येणआश्चर्याभ्याम्आश्चर्यैः
चतुर्थीआश्चर्यायआश्चर्याभ्याम्आश्चर्येभ्यः
पञ्चमीआश्चर्यात् / आश्चर्याद्आश्चर्याभ्याम्आश्चर्येभ्यः
षष्ठीआश्चर्यस्यआश्चर्ययोःआश्चर्याणाम्
सप्तमीआश्चर्येआश्चर्ययोःआश्चर्येषु
सम्बोधनहे आश्चर्यहे आश्चर्यौहे आश्चर्याः

अर्थ: चमत्कारपूर्ण, विलक्षण, असाधारण, आश्चर्यजनक, अद्भुत
संस्कृत: पर्याय: विस्मय, अद्भुत, चित्र, अहह

📚 अमरकोश में:
• अद्भुत (१.७.२०) — पर्याय: विस्मय, अद्भुत, चित्र
• चित्र (३.३.१८७) — पर्याय: चित्रकारी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आश्चर्य (नपुंसकलिङ्ग)

चमत्कारपूर्ण, विलक्षण, असाधारण, आश्चर्यजनक, अद्भुत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआश्चर्यम्आश्चर्येआश्चर्याणि
द्वितीयाआश्चर्यम्आश्चर्येआश्चर्याणि
तृतीयाआश्चर्येणआश्चर्याभ्याम्आश्चर्यैः
चतुर्थीआश्चर्यायआश्चर्याभ्याम्आश्चर्येभ्यः
पञ्चमीआश्चर्यात् / आश्चर्याद्आश्चर्याभ्याम्आश्चर्येभ्यः
षष्ठीआश्चर्यस्यआश्चर्ययोःआश्चर्याणाम्
सप्तमीआश्चर्येआश्चर्ययोःआश्चर्येषु
सम्बोधनहे आश्चर्यहे आश्चर्येहे आश्चर्याणि

अर्थ: चमत्कारपूर्ण, विलक्षण, असाधारण, आश्चर्यजनक, अद्भुत
संस्कृत: पर्याय: विस्मय, अद्भुत, चित्र, अहह

📚 अमरकोश में:
• अद्भुत (१.७.२०) — पर्याय: विस्मय, अद्भुत, चित्र
• चित्र (३.३.१८७) — पर्याय: चित्रकारी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें