🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:38:02 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आश्रमिक (पुंलिङ्ग)

धार्मक जीवन के चार काल या पदों में किसी एक से संबंध रखने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआश्रमिकःआश्रमिकौआश्रमिकाः
द्वितीयाआश्रमिकम्आश्रमिकौआश्रमिकान्
तृतीयाआश्रमिकेणआश्रमिकाभ्याम्आश्रमिकैः
चतुर्थीआश्रमिकायआश्रमिकाभ्याम्आश्रमिकेभ्यः
पञ्चमीआश्रमिकात् / आश्रमिकाद्आश्रमिकाभ्याम्आश्रमिकेभ्यः
षष्ठीआश्रमिकस्यआश्रमिकयोःआश्रमिकाणाम्
सप्तमीआश्रमिकेआश्रमिकयोःआश्रमिकेषु
सम्बोधनहे आश्रमिकहे आश्रमिकौहे आश्रमिकाः

अर्थ: धार्मक जीवन के चार काल या पदों में किसी एक से संबंध रखने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आश्रमिक (नपुंसकलिङ्ग)

धार्मक जीवन के चार काल या पदों में किसी एक से संबंध रखने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआश्रमिकम्आश्रमिकेआश्रमिकाणि
द्वितीयाआश्रमिकम्आश्रमिकेआश्रमिकाणि
तृतीयाआश्रमिकेणआश्रमिकाभ्याम्आश्रमिकैः
चतुर्थीआश्रमिकायआश्रमिकाभ्याम्आश्रमिकेभ्यः
पञ्चमीआश्रमिकात् / आश्रमिकाद्आश्रमिकाभ्याम्आश्रमिकेभ्यः
षष्ठीआश्रमिकस्यआश्रमिकयोःआश्रमिकाणाम्
सप्तमीआश्रमिकेआश्रमिकयोःआश्रमिकेषु
सम्बोधनहे आश्रमिकहे आश्रमिकेहे आश्रमिकाणि

अर्थ: धार्मक जीवन के चार काल या पदों में किसी एक से संबंध रखने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬