🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:11:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आश्वपत (पुंलिङ्ग)

आश्व (घोड़ों का समूह) + पत (उड़ना, उड़ान)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआश्वपतःआश्वपतौआश्वपताः
द्वितीयाआश्वपतम्आश्वपतौआश्वपतान्
तृतीयाआश्वपतेनआश्वपताभ्याम्आश्वपतैः
चतुर्थीआश्वपतायआश्वपताभ्याम्आश्वपतेभ्यः
पञ्चमीआश्वपतात् / आश्वपताद्आश्वपताभ्याम्आश्वपतेभ्यः
षष्ठीआश्वपतस्यआश्वपतयोःआश्वपतानाम्
सप्तमीआश्वपतेआश्वपतयोःआश्वपतेषु
सम्बोधनहे आश्वपतहे आश्वपतौहे आश्वपताः

अर्थ: आश्व (घोड़ों का समूह) + पत (उड़ना, उड़ान)
English: belonging to Aśva-pati, Pāṇ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आश्वपत (नपुंसकलिङ्ग)

आश्व (घोड़ों का समूह) + पत (जाना, गिरना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआश्वपतम्आश्वपतेआश्वपतानि
द्वितीयाआश्वपतम्आश्वपतेआश्वपतानि
तृतीयाआश्वपतेनआश्वपताभ्याम्आश्वपतैः
चतुर्थीआश्वपतायआश्वपताभ्याम्आश्वपतेभ्यः
पञ्चमीआश्वपतात् / आश्वपताद्आश्वपताभ्याम्आश्वपतेभ्यः
षष्ठीआश्वपतस्यआश्वपतयोःआश्वपतानाम्
सप्तमीआश्वपतेआश्वपतयोःआश्वपतेषु
सम्बोधनहे आश्वपतहे आश्वपतेहे आश्वपतानि

अर्थ: आश्व (घोड़ों का समूह) + पत (जाना, गिरना)
English: belonging to Aśva-pati, Pāṇ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें