🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:59:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आसनबन्ध (पुंलिङ्ग)

आसन (आसन, स्थान) + बन्ध (ग्रंथि, बन्धन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआसनबन्धःआसनबन्धौआसनबन्धाः
द्वितीयाआसनबन्धम्आसनबन्धौआसनबन्धान्
तृतीयाआसनबन्धेनआसनबन्धाभ्याम्आसनबन्धैः
चतुर्थीआसनबन्धायआसनबन्धाभ्याम्आसनबन्धेभ्यः
पञ्चमीआसनबन्धात् / आसनबन्धाद्आसनबन्धाभ्याम्आसनबन्धेभ्यः
षष्ठीआसनबन्धस्यआसनबन्धयोःआसनबन्धानाम्
सप्तमीआसनबन्धेआसनबन्धयोःआसनबन्धेषु
सम्बोधनहे आसनबन्धहे आसनबन्धौहे आसनबन्धाः

अर्थ: आसन (आसन, स्थान) + बन्ध (ग्रंथि, बन्धन)
English: the act of sitting down, Ragh. ii, 6.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें