🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:17:02 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आस्क्र (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआस्क्रःआस्क्रौआस्क्राः
द्वितीयाआस्क्रम्आस्क्रौआस्क्रान्
तृतीयाआस्क्रेणआस्क्राभ्याम्आस्क्रैः
चतुर्थीआस्क्रायआस्क्राभ्याम्आस्क्रेभ्यः
पञ्चमीआस्क्रात् / आस्क्राद्आस्क्राभ्याम्आस्क्रेभ्यः
षष्ठीआस्क्रस्यआस्क्रयोःआस्क्राणाम्
सप्तमीआस्क्रेआस्क्रयोःआस्क्रेषु
सम्बोधनहे आस्क्रहे आस्क्रौहे आस्क्राः

अर्थ: —
English: (√ क्रम्, Sāy., fr. स्कृ = √ 1. कृ, BRD.), attacking, assaulting ([Sāy.])

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आस्क्र (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआस्क्रम्आस्क्रेआस्क्राणि
द्वितीयाआस्क्रम्आस्क्रेआस्क्राणि
तृतीयाआस्क्रेणआस्क्राभ्याम्आस्क्रैः
चतुर्थीआस्क्रायआस्क्राभ्याम्आस्क्रेभ्यः
पञ्चमीआस्क्रात् / आस्क्राद्आस्क्राभ्याम्आस्क्रेभ्यः
षष्ठीआस्क्रस्यआस्क्रयोःआस्क्राणाम्
सप्तमीआस्क्रेआस्क्रयोःआस्क्रेषु
सम्बोधनहे आस्क्रहे आस्क्रेहे आस्क्राणि

अर्थ: —
English: (√ क्रम्, Sāy., fr. स्कृ = √ 1. कृ, BRD.), attacking, assaulting ([Sāy.])

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬