🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:24:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आस्थातृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआस्थाताआस्थातारौआस्थातारः
द्वितीयाआस्थातारम्आस्थातारौआस्थातॄन्
तृतीयाआस्थात्राआस्थातृभ्याम्आस्थातृभिः
चतुर्थीआस्थात्रेआस्थातृभ्याम्आस्थातृभ्यः
पञ्चमीआस्थातुःआस्थातृभ्याम्आस्थातृभ्यः
षष्ठीआस्थातुःआस्थात्रोःआस्थातॄणाम्
सप्तमीआस्थातरिआस्थात्रोःआस्थातृषु
सम्बोधनहे आस्थातःहे आस्थातारौहे आस्थातारः

अर्थ: —
English: standing on, mounting on RV. vi, 47, 26.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

आस्थातृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआस्थातृआस्थातृणीआस्थातॄणि
द्वितीयाआस्थातृआस्थातृणीआस्थातॄणि
तृतीयाआस्थातृणा / आस्थात्राआस्थातृभ्याम्आस्थातृभिः
चतुर्थीआस्थातृणे / आस्थात्रेआस्थातृभ्याम्आस्थातृभ्यः
पञ्चमीआस्थातृणः / आस्थातुःआस्थातृभ्याम्आस्थातृभ्यः
षष्ठीआस्थातृणः / आस्थातुःआस्थातृणोः / आस्थात्रोःआस्थातॄणाम्
सप्तमीआस्थातृणि / आस्थातरिआस्थातृणोः / आस्थात्रोःआस्थातृषु
सम्बोधनहे आस्थातृ / हे आस्थातःहे आस्थातृणीहे आस्थातॄणि

अर्थ: —
English: standing on, mounting on RV. vi, 47, 26.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬