🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:10:38 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आस्फोट (पुंलिङ्ग)

आक या मदार का पौधा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआस्फोटःआस्फोटौआस्फोटाः
द्वितीयाआस्फोटम्आस्फोटौआस्फोटान्
तृतीयाआस्फोटेनआस्फोटाभ्याम्आस्फोटैः
चतुर्थीआस्फोटायआस्फोटाभ्याम्आस्फोटेभ्यः
पञ्चमीआस्फोटात् / आस्फोटाद्आस्फोटाभ्याम्आस्फोटेभ्यः
षष्ठीआस्फोटस्यआस्फोटयोःआस्फोटानाम्
सप्तमीआस्फोटेआस्फोटयोःआस्फोटेषु
सम्बोधनहे आस्फोटहे आस्फोटौहे आस्फोटाः

अर्थ: आक या मदार का पौधा
संस्कृत: पर्याय: अर्काह्व, वसुक, गणरूप, विकीरण, मन्दार

📚 अमरकोश में:
• आक (मदार) के नाम (२.४.८०) — पर्याय: अर्काह्व, वसुक, गणरूप, विकीरण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें