🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:21:29 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आहुति (स्त्रीलिङ्ग)

किसी देवता को आहुति देना, पुण्यकृत्यों के उपलक्ष्य में किये जाने वाले यज्ञों में हवनसामग्री हवन कुंड में डालना

🔎 आपका लिखा रूप आहुती = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआहुतिःआहुतीआहुतयः
द्वितीयाआहुतिम्आहुतीआहुतीः
तृतीयाआहुत्याआहुतिभ्याम्आहुतिभिः
चतुर्थीआहुतये / आहुत्यैआहुतिभ्याम्आहुतिभ्यः
पञ्चमीआहुतेः / आहुत्याःआहुतिभ्याम्आहुतिभ्यः
षष्ठीआहुतेः / आहुत्याःआहुत्योःआहुतीनाम्
सप्तमीआहुतौ / आहुत्याम्आहुत्योःआहुतिषु
सम्बोधनहे आहुतेहे आहुतीहे आहुतयः

अर्थ: किसी देवता को आहुति देना, पुण्यकृत्यों के उपलक्ष्य में किये जाने वाले यज्ञों में हवनसामग्री हवन कुंड में डालना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हुति (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप आहुती = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहुतिःहुतीहुतयः
द्वितीयाहुतिम्हुतीहुतीः
तृतीयाहुत्याहुतिभ्याम्हुतिभिः
चतुर्थीहुतये / हुत्यैहुतिभ्याम्हुतिभ्यः
पञ्चमीहुतेः / हुत्याःहुतिभ्याम्हुतिभ्यः
षष्ठीहुतेः / हुत्याःहुत्योःहुतीनाम्
सप्तमीहुतौ / हुत्याम्हुत्योःहुतिषु
सम्बोधनहे हुतेहे हुतीहे हुतयः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें