🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:18:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आह्वारक (पुंलिङ्ग)

आह्वा (बुलाना, पुकारना) + अरक (कन् पहिये का अरा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआह्वारकःआह्वारकौआह्वारकाः
द्वितीयाआह्वारकम्आह्वारकौआह्वारकान्
तृतीयाआह्वारकेणआह्वारकाभ्याम्आह्वारकैः
चतुर्थीआह्वारकायआह्वारकाभ्याम्आह्वारकेभ्यः
पञ्चमीआह्वारकात् / आह्वारकाद्आह्वारकाभ्याम्आह्वारकेभ्यः
षष्ठीआह्वारकस्यआह्वारकयोःआह्वारकाणाम्
सप्तमीआह्वारकेआह्वारकयोःआह्वारकेषु
सम्बोधनहे आह्वारकहे आह्वारकौहे आह्वारकाः

अर्थ: आह्वा (बुलाना, पुकारना) + अरक (कन् पहिये का अरा)
English: pl. id., ib.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें