🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:04:54 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

इच्छत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइच्छन्इच्छन्तौइच्छन्तः
द्वितीयाइच्छन्तम्इच्छन्तौइच्छतः
तृतीयाइच्छताइच्छद्भ्याम्इच्छद्भिः
चतुर्थीइच्छतेइच्छद्भ्याम्इच्छद्भ्यः
पञ्चमीइच्छतःइच्छद्भ्याम्इच्छद्भ्यः
षष्ठीइच्छतःइच्छतोःइच्छताम्
सप्तमीइच्छतिइच्छतोःइच्छत्सु
सम्बोधनहे इच्छन्हे इच्छन्तौहे इच्छन्तः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

इच्छत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइच्छत् / इच्छद्इच्छतीइच्छन्ति
द्वितीयाइच्छत् / इच्छद्इच्छतीइच्छन्ति
तृतीयाइच्छताइच्छद्भ्याम्इच्छद्भिः
चतुर्थीइच्छतेइच्छद्भ्याम्इच्छद्भ्यः
पञ्चमीइच्छतःइच्छद्भ्याम्इच्छद्भ्यः
षष्ठीइच्छतःइच्छतोःइच्छताम्
सप्तमीइच्छतिइच्छतोःइच्छत्सु
सम्बोधनहे इच्छत् / हे इच्छद्हे इच्छतीहे इच्छन्ति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें