🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:21:32 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

इतिथ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइतिथःइतिथौइतिथाः
द्वितीयाइतिथम्इतिथौइतिथान्
तृतीयाइतिथेनइतिथाभ्याम्इतिथैः
चतुर्थीइतिथायइतिथाभ्याम्इतिथेभ्यः
पञ्चमीइतिथात् / इतिथाद्इतिथाभ्याम्इतिथेभ्यः
षष्ठीइतिथस्यइतिथयोःइतिथानाम्
सप्तमीइतिथेइतिथयोःइतिथेषु
सम्बोधनहे इतिथहे इतिथौहे इतिथाः

अर्थ: —
English: Ved. such a one, such, ŚBr. i, 8, 1, 4 and xi, 6, 3, 11.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

इतिथ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइतिथम्इतिथेइतिथानि
द्वितीयाइतिथम्इतिथेइतिथानि
तृतीयाइतिथेनइतिथाभ्याम्इतिथैः
चतुर्थीइतिथायइतिथाभ्याम्इतिथेभ्यः
पञ्चमीइतिथात् / इतिथाद्इतिथाभ्याम्इतिथेभ्यः
षष्ठीइतिथस्यइतिथयोःइतिथानाम्
सप्तमीइतिथेइतिथयोःइतिथेषु
सम्बोधनहे इतिथहे इतिथेहे इतिथानि

अर्थ: —
English: Ved. such a one, such, ŚBr. i, 8, 1, 4 and xi, 6, 3, 11.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें