🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:19:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

इत्यादि (पुंलिङ्ग)

इति (चाल, गति) + आदि (आरम्भ, उपक्रम)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइत्यादिःइत्यादीइत्यादयः
द्वितीयाइत्यादिम्इत्यादीइत्यादीन्
तृतीयाइत्यादिनाइत्यादिभ्याम्इत्यादिभिः
चतुर्थीइत्यादयेइत्यादिभ्याम्इत्यादिभ्यः
पञ्चमीइत्यादेःइत्यादिभ्याम्इत्यादिभ्यः
षष्ठीइत्यादेःइत्याद्योःइत्यादीनाम्
सप्तमीइत्यादौइत्याद्योःइत्यादिषु
सम्बोधनहे इत्यादेहे इत्यादीहे इत्यादयः

अर्थ: इति (चाल, गति) + आदि (आरम्भ, उपक्रम)
English: having such (thing or things) at the beginning, thus beginning, and so forth, et caetera, Hit.; Vet.; Vedāntas

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

इत्यादि (नपुंसकलिङ्ग)

इति (चाल, गति) + आदि (मुख्य, पहला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइत्यादिइत्यादिनीइत्यादीनि
द्वितीयाइत्यादिइत्यादिनीइत्यादीनि
तृतीयाइत्यादिनाइत्यादिभ्याम्इत्यादिभिः
चतुर्थीइत्यादिने / इत्यादयेइत्यादिभ्याम्इत्यादिभ्यः
पञ्चमीइत्यादिनः / इत्यादेःइत्यादिभ्याम्इत्यादिभ्यः
षष्ठीइत्यादिनः / इत्यादेःइत्यादिनोः / इत्याद्योःइत्यादीनाम्
सप्तमीइत्यादिनि / इत्यादौइत्यादिनोः / इत्याद्योःइत्यादिषु
सम्बोधनहे इत्यादि / हे इत्यादेहे इत्यादिनीहे इत्यादीनि

अर्थ: इति (चाल, गति) + आदि (मुख्य, पहला)
English: having such (thing or things) at the beginning, thus beginning, and so forth, et caetera, Hit.; Vet.; Vedāntas

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें